Manifest demokratyczny. Filozofia polityki Spinozy i jej znaczenie

Anna Szklarska

ANNA SZKLARSKA – adiunkt w Instytucie Socjologii, Kognitywistyki i  Filozofii Uniwersytetu Komisji Edukacji Narodowej w Krakowie. Doktor nauk humanistycznych w dyscyplinie filozofia oraz doktor nauk społecznych w dyscyplinie nauki o polityce i administracji (oba doktoraty obronione po ukończonych studiach doktoranckich w  Uniwersytecie Jagiellońskim). Autorka licznych publikacji naukowych z  zakresu filozofii społecznej, filozofii polityki, etyki ogólnej i  stosowanej, historii myśli politycznej, bioetyki, antropologii filozoficznej i filozofii religii, w tym autorskich monografii: „Problem przemocy w filozofii człowieka i filozofii polityki. Od początków nowożytnej myśli do współczesnych analiz” (Wydawnictwo Libron, Kraków 2021); „Sprawiedliwość w czasach kryzysu” (Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2015); „Identity, Violence, Religion. The Dilemmas of Modern Philosophy of Man” (Wydawnictwo Libron, Kraków 2014). Jest także współautorką i współredaktorką monografii naukowych „Na Przełomie. 25 lat seminarium filozoficznego Uniwersytet Jagielloński 1995-2020” (Księgarnia Akademicka, Kraków 2020) oraz „Boska radość powtórzenia. Idea wiecznego powrotu” (Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, Kraków 2014). Publikowała m.in. w czasopismach: „ARGUMENT: Biannual Philosophical Journal” , „Political Dialogues. Journal of Political Theory”, „Internetowy Magazyn Filozoficzny Hybris”, „Ruch Filozoficzny”, „Edukacja Etyczna”, „Szkice Humanistyczne”, „Ethics in Progress”, „Philosophical Discourses”, „Zoophilologica. Polish Journal of Animal Studies”, „Kultura i Wychowanie. Międzynarodowe elektroniczne czasopismo naukowe”, „Studia Philosophiae Christianae”, „Studia Humanistyczne AGH”, „Kultura i Wartości”. Członkini Rektorskiej Komisji ds. Etyki Badań Naukowych.

Monografia przedstawia kluczowe założenia i kategorie Spinozjańskiej filozofii polityki na tle jego epoki ze szczególnym uwzględnieniem teorii demokracji, której myśliciel był nowożytnym prekursorem. Zarysowane zostaje tło historyczno-kulturowe jego poglądów, przedstawione losy i światopogląd samego myśliciela. Wyjaśnione zostaje dlaczego liberalny republikanin Spinoza uznawał demokrację za najlepszy system państwowy. Podjęta zostaje próba prześledzenia zgodności postulatów Spinozy z ówczesną rzeczywistością. Rozprawa wskazuje na metafizyczne i antropologiczne zakorzenienie jego filozofii polityki i zwięźle omawia jej wybraną współczesną recepcję politycznych wątków z filozofii Spinozy, także tą krytyczną. Nie zrozumie myśli politycznej Spinozy ten,  kto nie zna jego koncepcji antropologicznej i poglądów etycznych, a te z kolei powiązane są z założeniami metafizycznymi. Ignorując je, bylibyśmy bezradni w  analizie poglądów społeczno-politycznych amsterdamczyka. Książka zawiera także analizę porównawczą myślenia politycznego Spinozy i Thomasa Hobbesa. Wreszcie - ważnym problemem, jaki został postawiony w książce jest pytanie: co ważnego wnosi Spinoza do naszej refleksji politycznej dzisiaj?